Interrogation (1982), Ryszard Bugajski

Η “Ανάκριση” είναι από εκείνες τις ταινίες που δεν γνωρίζει κανένας και την βρίσκεις απλά κατά τύχη όταν κοιτάς καταλόγους εταιριών DVD και ανακαλύπτεις τι αριστουργήματα έχουν γίνει στον κόσμο που δεν τα ξέρουμε. Η second run (Αγγλική εταιρία DVD) έχει μία από τις πιο περίεργες λίστες ταινιών (και αγαπημένες μου), όλο ταινίες από την ανατολική Ευρώπη που δεν θα γνωρίζαμε καν αν δεν υπήρχε. Μέσω αυτής έμαθα και την “Ανάκριση”. Για την ακρίβεια την είδα σε φωτογραφία στο amazon και μου έκανε εντύπωση πως έγραφε πάνω της πως ήταν ακατάλληλη κάτω τον δεκαοκτώ, πράγμα που είναι ασυνήθιστο για μια ταινία της συγκεκριμένης λίστας. Έτσι την έψαξα, είδα θριαμβευτικές κριτικές και την αγόρασα.

Βασικά ήταν δύσκολο να μην μου εξάψει το ενδιαφέρον, μιας και έχει στοιχεία που μου αρέσουν πολύ σε ταινίες. Μιλάει για ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, διαδραματίζεται σε μια φυλακή και έχει, φυσικά, πολλές σκηνές ανάκρισης (ακούγεται πολύ περίεργο αλλά, έχω ένα ευαίσθητο σημείο για τέτοιου είδους ταινίες). Συγκεκριμένα η ταινία τοποθετείται χρονικά στην Σταλινιστική Πολωνία στις αρχές του ’50. Η Τόνια, μια ηθοποιός καμπαρέ, βγαίνει έξω με δυο θαυμαστές της και μεθάει. Την επόμενη ημέρα, θα βρεθεί στην φυλακή, πιστεύοντας πως έχει γίνει κάποιο λάθος και την πήραν στην θέση κάποιου άλλου ατόμου. Όμως κανένα λάθος δεν έγινε, το καθεστώς απλώς φυλακίζει κόσμο για γελοίους λόγους όπως και την Τόνια, η οποία δεν δέχεται να συμβιβαστεί και να υπογράψει το χαρτί της ομολογία της. Αυτή είναι η κεντρική ιδέα αλλά γίνονται και πολλά άλλα στην ταινία που δεν θα ήθελα να αποκαλύψω, διότι έχουν περισσότερη σημασία σε ένα κοινό που βρίσκεται σε άγνοια για την ακολουθία τους.

Δυστυχώς, η ταινία γυρίζεται το ’82 και έτσι λόγω των απόψεων της για το κομμουνιστικό καθεστώς απαγορεύεται η προβολή της για 7 μέχρι το ’89. Ωστόσο ο σκηνοθέτης φροντίζει μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα την μυστική διανομή παράνομων VHS της ταινίας και έτσι κερδίζει κάποιο κοινό ριψοκίνδυνων σινεφίλ.

Η απαγόρευσή της θα πρέπει να ήταν αναμενόμενη από την αρχή, αφού ο Bugajski δεν φοβήθηκε να δείξει τίποτα στην οθόνη. Η ταινία διαπραγματεύεται επικίνδυνα θέματα για την εποχή και προβάλλει με “ωμότητα”  τον εξευτελισμό της Τονιας μέσω των απάνθρωπων ανακριτικών μεθόδων που χρησιμοποιούν τα όργανα του Κόμματος, τα οποία ίσως και καθιστούν την προβολή της δύσκολη. Δεν είναι ακριβώς η ταινία που βλέπει κανείς για να ευχαριστηθεί, όσο αριστουργηματική κι αν είναι. Το πιο αξιοπερίεργο είναι πως όταν συζητήθηκε σε μια επιτροπή λογοκρισίας που την απέρριψε υπήρχαν ποικίλες αντιδράσεις. Μια από αυτές, ίσως η πιο περίεργη, ήταν του Bohdan Paremba, ο οποίος την αποκάλεσε ένα “προσχεδιασμένο ψέμα” και έδειξε απογοήτευση που στην ταινία παρουσιάστηκαν μόνο μερικοί από τους “27 γνωστούς τρόπους ανάκρισης”.

Παρά τον σκληρό ρεαλισμό της, η ταινία αποτελεί μια ξεχωριστή εμπειρία. Οι ερμηνείες είναι εξαιρετικές (κυρίως της Krystyna Janda που βραβεύτηκε στο φεστιβάλ Κανών, όπου ήταν και η ίδια η ταινία υποψήφια για Palm d’Or), η φωτογραφία κινείται στις αποχρώσεις των άκρως ψυχρών και μελαγχολικών μπλε και γκρι και οι χαρακτήρες έχουν ενδιαφέρον, γιατί οι συμπεριφορές τους είναι δικαιολογημένες, ανθρώπινες. Δύσκολη η θέαση αυτής της σημαντικής, ξεχασμένης ταινίας, καθώς μιλάμε για ένα “βαρύ” έργο που όμως δεν απογοητεύει με τον ρυθμό του τους θεατές πρόθυμους να δουν ένα αποπνικτικό αριστούργημα.

Fun Fact: Η σκηνοθέτις Agnieszka Holland (“The Secret Garden”, “Copying Beethoven”, “Europa, Europa”, “In Darkness”), παίζει στην ταινία μια από της γυναίκες που μοιράζονται το κελί μαζί με την Τόνια.

Καλύτερη Σκηνή: Δύσκολο. Γενικότερα οι σκηνές που είχε η Τόνια με τον ανακριτή, τον οποίο έπαιζε ο Adam Ferency. Οι δύο ηθοποιοί είχαν πραγματικά καλή χημεία και ο χαρακτήρας του τελευταίου ήταν μάλλον ο πιο ενδιαφέρον χαρακτήρας της ταινίας (για εμένα πιο ενδιαφέρον και από την Τόνια).

Τι μας έμεινε: Θυμός κι άλλα έντονα συναισθήματα.

Τι μας χάλασε: Κινηματογραφικά αψεγάδιαστη. Μερικούς μπορεί να απογοητεύσει το τέλος (δεν είμαι μέσα σε αυτούς).

Ατάκα Award: “You want to convince me that they ‘re all pigs… that if they ‘ve betrayed me I should also betray them?”

Περίσταση για να το δεις: Αν έχεις γερό στομάχι και μεγάλη περιέργεια για αυτό το ξεχασμένο αριστούργημα.

 

Advertisements